Veel. Het is gewoon teveel! Toen ik aan het eind van de middag hal 17 binnenstapte zonk de moed me in de schoenen. Honderden fotoboeken lagen vastgeschroefd uitgestald op tafels. En dit na een hele dag foto’s kijken, het kon er gewoon niet meer in. Jaap Scheeren en Rob Hornstra stonden te midden van de tafels ook een beetje wezenloos om zich heen te kijken en heb met hen nog een gesprek gehad over de fotoboekenhype, maar daarover morgen meer. Dan heb ik weer genoeg ruimte in mijn hoofd voor beelden. Ook morgen meer over het retrospectief van Brian Griffin, ik haak morgenochtend aan bij een rondleiding die hij gaat geven over zijn werk. Mijn eerste indruk is erg goed, prachtig werk en evenzo goed gepresenteerd.
Waarover ga ik het dan hebben? Over de keuze van Nan Goldin natuurlijk! Een van de grootste tentoonstellingen van dit jaar, gevuld met een keur aan fotografen die zij uitgekozen heeft. Veel sex & drugs & weinig rock ’n roll... Haar voorliefde voor de zelfkant van het leven is ook te zien in het werk van de geselecteerde fotografen: David Armstrong, Marina Berio, Jean-Christian Bourcart, Antoine D'Agata, JH Engström, Christine Fenzl, Jim Goldberg, Leigh Ledare, Boris Mikhailov, Anders Petersen, Jack Pierson, Lisa Ross & Annelies Strba. Door een slimme opbouw van de tentoonstelling werd je van ruimte naar ruimte geleid. Veel presentaties zijn speciaal voor het festival gemaakt en waren erg goed opgebouwd. Veel diversiteit, mooie lijsten en erg ruimtelijk. Je gaat daardoor ook zelf weer nadenken over je eigen werk en hoeveel mogelijkheden er wel niet zijn. Vooral Armstrong, Bourcart, Ledare, Engström en Goldberg vielen hierin op. Door plaatsing, gebruik van artefacten en teksten of door simpelweg je werkruimte te verplaatsen naar de tentoonstelling (Armstrong) krijgt het werk een meerwaarde en geeft de fotograaf inzicht in hoe hij met zijn werk omgaat. Veel werk is bekend of een aanvulling op het bekende werk en veel grijpt terug naar de jaren 80 en 90, de jaren waarin ook Goldin furore maakte. Maar er waren ook nieuwe projecten die laten zien dat de traditie van Goldin en haar collega’s springlevend is.
Ze zou eigenlijk om half vier een rondleiding geven, maar ze kwam niet opdagen. Er werd gezegd dat zij het werk wel voor zichzelf vond spreken. Ik dacht gelijk ‘die ligt voor pampus op haar hotelkamer...’. Om half zes kwam ze toch nog opdagen, met entourage, steunend op de arm van een medewerkster van het festival, David Armstrong in haar kielzog. De medewerkster tot Goldin: “We are so glad you could make it, we are all waiting for you”. Onze blikken kruisten elkaar, maar ze keer dwars door me heen. Ik keek haar na: een oudere, wat gezette vrouw, ploegend op haar hakjes door het grind van het festivalterrein en voelde een intens medelijden.
Verder prachtig/verrassend/mooi en goed:
- René Burri – ‘Blackout New York 11/09/1965’, over de kortsluiting die New York lamlegde. Je moest zelf met zaklantaarntjes je weg door de foto’s zoeken!
- Eugene Richards – ‘The Blue Room’, het eerste werk in kleur van Richards over verlaten huizen in Amerika. Ook een deel van zijn fotoboeken zijn in monumentale prints gepresenteerd, waardoor je een goed inzicht krijgt hoe hij zijn boeken componeert.
- Paolo Nozolino – ‘Far Cry’, donker en verontrustend werk over de wereld in het algemeen.
Goed, een voorschot op morgen: stellingen over fotoboeken! Reageer a.u.b.!
- Door de hype is het kopen van fotoboeken nu vooral een keuze van het hoofd en niet meer van het hart. Met andere woorden; je koopt omdat het een goede investering is, niet omdat je het werk zo goed vindt.
- Vooral verzamelaars en boekhandels profiteren van de hype, de fotograaf wordt er nauwelijks financieel beter van.
- We moeten fotoboeken vooral in eigen beheer uit gaan geven en investeren in ‘print-on-demand’ om zo ook de verkoop en later ook de distributie in eigen hand te houden.
Ik sluit af met de woorden van David Armstrong: ‘it’s only a piece of paper.’ Met dank aan Rob en Jaap!
